Tempulli i Qumështit

Imagjinoni një lopë qumështore që quhet Lulëkuqe.
Çdo mëngjes, kur hapen dyert e stallës, ajo ecën e para drejt vendit ku e pret shoqja e saj më e ngushtë, Bora – një lopë e bardhë me njolla kafe që e njeh prej 6 vitesh. Kur ndahen për ndonjë arsye (p.sh. për trajtim veterinar), të dyja ulërijnë me orë të tëra derisa ribashkohen. Shkenca e quan këtë “miqësi selektive e përjetshme” – lopët krijojnë lidhje emocionale aq të forta sa njerëzit.

Kur fermeri vendos muzikë klasike (Beethoven, Mozart ose thjesht tinguj të ngadaltë pianoje), Lulëkuqja dhe Bora ulin kokën në ushqyes, përtypin ngadalë, dhe qumështi rrjedh më i bollshëm. Studimet tregojnë +3 deri +5 % prodhim qumështi vetëm nga muzika, sepse ulin kortizolin dhe rrisin oksitocinën – po atë hormon që ndiejmë ne kur përqafohemi me dikë që duam.

Kur dyshemeja është rërë e thellë dhe e pastër, Lulëkuqja shtrihet 13–14 orë në ditë (2–3 orë më shumë se në dyshekë gome), nuk ka plagë në gjunjë, nuk çalon, dhe jep deri në 5 kg qumësht më shumë çdo ditë. Qumështi i saj është më i ëmbël, më i pasur me yndyrë dhe proteinë, pa shije stresi.
Dhe kur fermeri i flet butë, i thërret me emër, i kruan pas veshit… Lulëkuqja kthen kokën, të shikon me ato sy të mëdhenj të lagur dhe të jep qumështin më të mirë që ke pirë ndonjëherë.

Sepse lumturia e saj bëhet lumturia jote në gotë.
Një lopë e dashuruar me jetën të dashuron përsëri – çdo ditë, çdo pikë qumësht.

Cdo zgjedhje është bërë duke menduar lopën si qenie me ndjenja, jo si makinë qumështi.

Dysheme me rërë të thellë të pastër (sand bedding – si në Zvicër dhe Holandë) → +3 deri +5.3 kg qumësht/lopë/ditë (studime Univ. Florida & Wisconsin)
Panele polikarbonati dhe dritë natyrale maksimale
Çati me panele diellore
Konstruksion çeliku i ndritshëm galvanizuar
Sistem audio që luan muzikë klasike gjatë mjeljes (provuar +3–5 % prodhim)
Hapësirë që lejon miqësitë natyrale mes lopëve (sepse lopët krijojnë shoqëri të përjetshme dhe vuajnë kur ndahen)

Ky projekt vjen nga studioja Ujeza Mulaj Architecture – e cila tashmë po bëhet simbol i arkitekturës që ka shpirt, jo vetëm formë.
Së shpejti do të ndërtohet.
Dhe kur të ndërtohet, do të jetë prova e gjallë se dashuria mund të projektohet me vizore dhe beton.
Sepse kur një arkitekte vendos të dojë me vepra, bota bëhet pak më e bukur.

Ujeza Mulaj Architecture – ku çdo projekt fillon me një zemër që rreh për të gjallët.